Эсперанто как третий язык
Мини-курс (чтение и перевод с эсперанто на русский)

G1. Основы грамматики

Алфавит и произношение

Алфавит эсперанто включает все буквы латинского алфавита, кроме "q", "w", "x", "y", а также буквы "ŭ", "ĉ", "ĝ", "ĥ", "ĵ", "ŝ" (букву "u" с дугой и буквы "c", "g", "h", "j", "s" с крышкой).

Произношение буквы всегда одинаково. Буквы без надстрочных знаков произносятся как в чешском или сербскохорватском языке (например, "c" — "ц", "g" — "г", "j" — "й", "s" — "с", "v" — "в", "z" — "з"). Буквы "ĉ", "ĝ", "ĥ", "ĵ", "ŝ" и "ŭ" произносятся как "ч", "дж", "х", "ж", "ш" и краткое "у" соответственно. Заметим, что буква "h" произносится близко к английской и немецкой "h" или украинской и белорусской "г" (то есть как глоттальный щелевой согласный [h] или [ɦ]), а буква "ĥ" — близко к польской и немецкой "ch" (то есть как глухой велярный щелевой согласный [x]).

Ударение падает всегда на предпоследнюю гласную. Буквы "j" и "ŭ" гласными не являются, они полугласные.

Tragedio havas komencon. = У трагедии есть начало.
Ĵaluza ĉeĥo ŝanĝas aŭton. = Ревнивый чех меняет машину.
Jes, bojkoto. = Да, бойкот.

Окончания

Основные окончания: -a — прилагательное, -o — существительное, -e — производное наречие, -i — глагол в неопределённой форме.

• matematika logiko = математическая логика
• informi telefone = информировать по телефону

Глагол не изменяется ни по лицам, ни по числам. Окончания глагола:

• -i — неопределённая форма,
• -is — прошедшее время,
• -as — настоящее время,
• -os — будущее время,
• -u — повелительное наклонение,
• -us — условное наклонение.

• Familio lernis entuziasme. = Семья училась с энтузиазмом.
• Norde flamas fajro. = На севере пылает огонь.
• Historio respondos. = История ответит.
• Sendu! = Посылайте!
• Romeo dezirus danci. = Ромео хотел бы танцевать.

Множественное число существительных и прилагательных образуется прибавлением -j, винительный падеж — прибавлением -n (в множественном числе после -j). Переходные глаголы, в том числе "havi" ("иметь"), требуют винительного падежа.

• Novaj vortoj estas simplaj. = Новые слова простые.
• Multaj poetoj admiras muzikon. = Многие поэты восхищаются музыкой.
• Aleksandro gluas paperan birdon. = Александр клеит бумажную птицу.
• Modesta profesoro havas modernan telefonon. = У скромного профессора современный телефон.
• Sinjoro ministro akceptas kapablajn studentojn. = Господин министр принимает способных студентов.

Наречия, отвечающие на вопрос "куда?", образуются с помощью окончания -n.

• sendi norden = отправлять на север

Артикль

Неопределённого артикля нет. Определённый артикль имеет всегда форму "la".

• Umberto ricevis libron. = Умберто получил книгу.
• La libro estas interesa. = (Эта) книга интересная.

Отрицание

Отрицание выражается частицей "ne".

• La studento ne ricevis stipendion. = Студент не получил стипендию.

E1. Упражнения

Переведите.

• eksperimenta lingvistiko
• filologiaj problemoj
• Direktoroj kritikas la ministron.
• Ĉuvaŝoj ne dancas ĉardaŝon en Ĉikago.
• Ĝentlemanoj ne trinkas ĝinon en Ĝakarto.
• Ĵurnalistoj preferas ĵargonon.
• La ŝerifo rekomendas ŝaŝlikon.
• ĥaoso en hospitalo
• eŭropa jezuito en Jemeno
• cejlona cunamo

G2. Предлоги

Приведём все 33 официальных предлога с примерными значениями.

• en = в
  • en klaso = в классе
• al = к
  • al domo = к дому
• el = из
  • el Afriko = из Африки
• inter = между
  • inter popoloj = между народами
• sub = под
  • sub la suno = под солнцем
• sur = на
  • sur tablo = на столе
• super = над
  • super oceano = над океаном
• antaŭ = перед
  • antaŭ biblioteko = перед библиотекой
• ĉe = у, при
  • ĉe fajro = у огня
  • La familio sidas ĉe la tablo. = Семья сидит за столом.
• trans = через
  • La universitato estas trans la rivero. = Университет находится через реку.
• tra = сквозь
  • tra fingroj = сквозь пальцы
• ĉirkaŭ = вокруг
  • ĉirkaŭ universitato = вокруг университета
  • La direktoro havas ĉirkaŭ 40 jarojn. = Директору около сорока лет.
• ĝis = до
  • ĝis oktobro = до октября
• de = от (также означает принадлежность)
  • de Moskvo ĝis Peterburgo = от Москвы до Петербурга
  • la tablo de profesoro = стол профессора
• ekster = вне
  • ekster la domo = вне дома
• apud = около
  • apud hotelo = около гостиницы
• preter = мимо
  • preter biblioteko = мимо библиотеки
• pri = о
  • teksto pri muziko = текст о музыке
• kun = с
  • torto kun kandeloj = торт со свечами
• sen = без
  • filmo sen reklamo = фильм без рекламы
• kontraŭ = против
  • kontraŭ la fluo = против течения
• anstataŭ = вместо
  • anstataŭ la direktoro = вместо директора
• post = после
  • post longa silento = после долгого молчания
• per = посредством
  • informi per letero = сообщать письмом
• laŭ = по, согласно
  • laŭ la teoremo de Pitagoro = по теореме Пифагора
• dum = во время; пока, в то время как
  • dum la vizito = во время визита
• krom = кроме
  • krom la prezidento = кроме президента
• malgraŭ = несмотря на
  • malgraŭ la decido de la direktoro = несмотря на решение директора
• por = для (означает цель)
  • por la lando = для страны
• pro = из-за (означает причину)
  • pro teknikaj problemoj = из-за технических проблем
• po = по (сколько)
  • po tri dolaroj = по три доллара
• Предлог "da" означает меру, количество.
  • glaso da limonado = стакан лимонада
• Предлог "je" не имеет определённого значения.
  • je tri kilometroj de la universitato = в трёх километрах от университета

Предлоги можно использовать как приставки.

• La redaktoro prisilentis la historian eventon. = Редактор умолчал об историческом событии.

Как правило, с предлогами употребляется именительный падеж, но направление движения выражается сочетанием предлога и винительного падежа.

• Sur la tablo estas lampo. = На столе лампа.
• Sur la tablon falis lampo. = На стол упала лампа.
• Profesoro ekzamenas studentojn en la kabineto. = Профессор экзаменует студентов в кабинете.
• Profesoro invitis studentojn en la kabineton. = Профессор пригласил студентов в кабинет.

При предлогах "el", "al" и "ĝis" винительный падеж никогда не употребляется.

• Profesoro sendis leteron al ministro. = Профессор послал письмо министру.

E2. Упражнения

Переведите.

• la prezidento de la akademio
• antaŭ la revolucio
• dum la konferenco
• post la ekzamenoj
• studento el Afriko
• la adreso de la doktoro
• la historio de la renesanca muziko
• identa al la originalo
• senbileta pasaĝero
• studento sen stipendio
• pro konflikto kun la dekano
• artikolo pri originala teorio
• laŭ la principo de Aristotelo

L1. Слова, заимствованные из французского языка

Если вы учили французский, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• Studento aĉetis kelkajn krajonojn. = Студент купил несколько карандашей.
• Fermu la kajerojn! = Закройте тетради!
• La manĝo estas preta. = Еда готова.
• tranĉi viandon = резать мясо
• kuiri supon = готовить суп
• esperi je dio = надеяться на бога
• Ne lasu la amason da krajonoj kuŝi sur la tablo. = Не оставляй кучу карандашей лежать на столе.
• La poeto bezonas plumon. = Поэту нужно перо.
• La polico devas trovi la kajeron kun telefonnumeroj. = Полиция должна найти тетрадь с телефонными номерами.
• La turistoj ne povas trovi larĝan vojon. = Туристы не могут найти широкую дорогу.
• Por venki en la konkurso Umberto devas traduki la rakonton en la francan. = Чтобы победить в конкурсе, Умберто должен перевести рассказ на французский.
• La tuta mondo devas atendi. = Весь мир должен ждать.
• Dum promeno sub la printempa ĉielo poeto hazarde renkontis ministron. = Во время прогулки под весенним небом поэт случайно встретил министра.
• La ministro ne komprenis la demandon pro la bruo de la norda vento. = Министр не понял вопроса из-за шума северного ветра.
• Horloĝo montras tempon. = Часы показывают время.
• Ne tuŝu la prezidenton! = Не трогайте президента!
• Ne ĵetu la telefonon en la oceanon! = Не бросай телефон в океан!
• La faraono banas ruĝan ĉevalon ĉe la suda bordo de Nilo. = Фараон купает красного коня у южного берега Нила.
• Diru "Bonan matenon!" al la doktoro. = Скажи доктору "Доброе утро!".
• La dramaturgo abonas matenan ĵurnalon. = Драматург выписывает утреннюю газету.
• Pedagogoj instruas la princon naĝi. = Педагоги учат принца плавать.
• La diplomato konas kelkajn ministrojn. = Дипломат знает нескольких министров.
• La advokato parolis brile. = Адвокат говорил блестяще.
• Ĉirkaŭ komparaj esprimoj filologoj kutime metas komojn. = Вокруг сравнительных оборотов филологи обычно ставят запятые.
• La kliento penas konvinki la diletanton pentri novan portreton. = Клиент пытается убедить дилетанта нарисовать новый портрет.
• La lokomotivo tiras pezajn vagonojn. = Локомотив тянет тяжёлые вагоны.
• La soifo ne lasas la heroon pensi pri la kultura nivelo de la parlamento. = Жажда не позволяет герою думать о культурном уровне парламента.
• Faru rondon! = Сделайте круг!
• En internaciaj rondoj mankas kompreno. = В международных кругах отсутствует понимание.
• negativaj nombroj = отрицательные числа
• La advokato donis al la kliento valoran konsilon. = Адвокат дал клиенту ценный совет.
• Kandeloj brulas. = Свечи горят.
• Semajno konsistas el lundo, mardo, merkredo, ĵaŭdo, vendredo, sabato, dimanĉo. = Неделя состоит из понедельника, вторника, среды, четверга, пятницы, субботы, воскресенья.

E3. Упражнения

Переведите.

• Matene studentoj kutime ne manĝas viandon.
• Animaloj bezonas manĝi.
• Tutan semajnon la kapitano atendas sudan venton.
• La horloĝo povas montri nombrojn.
• Kelkaj nombroj mankas.
• La pedagogo devas instrui geografion al kelkaj generaloj.
• matena vento
• la nula nivelo
• La kapitano promenas sur la oceana bordo.
• "Dia komedio" de Dante
• La merkredo estis venta.
• Kutime printempe matenoj estas ventaj ĉe la oceano.
• Al Fernando mankas parola praktiko.
• Mankas konvinkaj argumentoj.
• Trovu en la teksto terminojn de lingvistiko.
• La tutan matenon Verdi parolis pri muziko.
• Studentoj povas paroli pri aĉetoj la tutan lundon.
• pro la manko de tempo
• Filozofo povas pensi pri la tuta mondo.

G3. Местоимения, союзы

Личные местоимения

• mi = я
• vi = ты, вы
• li = он
• ŝi = она
• ĝi = оно (о неодушевлённых предметах и существах, пол которых неизвестен)
• ni = мы
• ili = они

• mia = мой
• via = твой, ваш
• lia = его
• ŝia = её
• ĝia = его
• nia = наш
• ilia = их

• en nia strato = на нашей улице

Имеется безличное местоимение "oni".

• Oni akceptis Andreon. = Андрея приняли.

• sin = себя (только для третьего лица)
  • Li defendas sin. = Он защищает себя.
  • Mi defendas min. = Я защищаю себя.
• sia = свой (только для третьего лица)

Таблица местоимений

Существует 5 серий специальных местоимений и местоименных наречий. Каждая серия содержит 10 слов. На ki- начинаются вопросительно-относительные слова, на ti- — указательные, на ĉi- — обобщительные, на neni- — отрицательные, на i- — неопределённые.

• kio = что
• kie = где
• kiam = когда
• kiu = кто, который
• kiel = как
• kiom = сколько
• kia = какой
• kial = почему
• kien = куда
• kies = чей

• tio = то, это
• tie = там
• tiam = тогда
  ...

• ĉio = всё
• ĉie = везде
• ĉiam = всегда
  ...

• io = что-то
• ie = где-то
• iam = когда-то
  ...

• nenio = ничто
• nenie = нигде
• neniam = никогда
  ...

• La kliento vidis nenion interesan. = Клиент не видел ничего интересного.

Частица ĉi означает близость.

• tie ĉi = ĉi tie = здесь
• tiu ĉi = ĉi tiu = этот

Если нет противопоставления "близкое — далёкое", то частицу "ĉi" можно опустить.

• Kiom tiu tablo kostas? = Сколько стоит этот стол?

Частица ajn после неопределённого или вопросително-относительного местоимения выражает произвольность.

• Iu ajn povas trovi vian telefonon. = Кто угодно может найти ваш телефон.
• kie ajn = где бы то ни было

Союзы

• kaj = и
• aŭ = или
• sed = но
• ĉar = потому что
• se = если
• ke = что
• kvankam = хотя
• kvazaŭ = как будто
• nek... nek = ни... ни

E4. Упражнения

Переведите.

• nordo kaj sudo
• Umberto kaj Roberto naĝos en la oceano sabate aŭ dimanĉe.
• La mateno estis venta, sed Elizabeto konvinkis nin iom promeni antaŭ la matenmanĝo.
• Mi demandas vin, ĉar mi ne komprenis vian tradukon en la ĵurnalo.
• Tion la advokato ne povas diri, ĉar la informo estas sekreta.
• Se vi ne diros al mi, kion Romeo al vi montris, mi ne parolos kun vi tutan semajnon!
• Mi komprenas, ke vi komprenas absolute nenion.
• nek fiŝo, nek viando
• Ial oni povas tiun rakonton nek traduki, nek doni al la redaktoro.
• Tiaj horloĝoj neniam ekzistis en Eŭropo, nek en la tuta mondo.
• Li donis al mi sian telefonon, kvazaŭ mi bezonus ĝin.
• Kion mi povas fari por vi?
• Tio ne povas esti, ĉar tio povas esti neniam (A. P. Ĉeĥov).
• Mi rakontos al vi historion.
• Ni renkontos ĉe Roberto.
• Kiun vi akuzas pri tio?
• Mi diros al vi ne tion, kion mi pensas, sed tion, kion vi atendas.
• Ŝia horloĝo estos preta vendrede.
• Mi diros al vi, kia devas esti moderna muziko.

L2. Слова, заимствованные из латыни

Если вы учили латынь, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• Mi skribas per la dekstra mano. = Я пишу правой рукой.
• La patro de mia patro estas mia avo. = Отец моего отца — мой дед.
• Viaj tekstoj estas ĉiam plenaj de eraroj. = В ваших текстах всегда полно ошибок.
• Homoj eraras. = Люди ошибаются.
• La popolo postulas laboron. = Народ требует работы.
• Mi aŭdas la voĉon de mia frato, li vokas min. = Я слышу голос своего брата, он зовёт меня.
• Kara amiko, ne kredu al dolĉa voĉo! = Дорогой друг, не верь сладкому голосу!
• Mi pensas, ke afrikaj studentoj en Eŭropo ne legas librojn en lokaj lingvoj. = Я думаю, что африканские студенты в Европе не читают книги на местных языках.
• Feliĉaj homoj, kiuj multe ridas, ne povas scii multe. = Счастливые люди, которые много смеются, не могут знать много.
• La nova alta domo plaĉas al la sankta patro. = Новый высокий дом нравится святому отцу.
• La kapitano ligis liajn manojn. = Капитан связал ему руки.
• "Novelo pri la vera homo" = "Повесть о настоящем человеке"
• Vesperon sekvas nokto. = За вечером следует ночь.
• Nokte ni vidas Venuson, Marson kaj ceterajn planedojn. = Ночью мы видим Венеру, Марс и прочие планеты.
• Astronomoj klasifikas stelojn laŭ la temperaturo. = Астрономы классифицируют звёзды по температуре.
• La viro naskiĝis en alia urbo. = Мужчина родился в другом городе.
• La domo sur la insulo staras proksime al la maro. = Дои на острове стоит близко к морю.
• Optimistoj staras en vico kaj aŭskultas la bruon de folioj. = Оптимисты стоят в очереди и слушают шум листьев.
• Pro pluvo ŝi proponis iri en teatron por aŭskulti operon. = Из-за дождя она предложила пойти в театр, чтобы послушать оперу.
• Ne timu salti rekte en la maron. = Не бойся прыгнуть прямо в море.
• Telefon-retoj kreskas, precipe en Azio. = Телефонные сети растут, особенно в Азии.
• La turistoj kaptis per retoj kelkajn insektojn kaj iris ludi pilkon. = Туристы поймали сачками несколько насекомых и пошли играть в мяч.
• Nabokov skribis notojn pri pluraj specoj de insektoj. = Набоков писал заметки о многих видах насекомых.
• Steloj kaj nuboj estas ĉiam supre. = Звёзды и тучи всегда наверху.
• Ĉiuj miras, kial tie akvo fluas supren malgraŭ la leĝoj de fiziko. = Все удивляются, почему там вода течёт вверх несмотря на законы физики.
• La diplomato proponis pacon. = Дипломат предложил мир.
• Fernando petis min iri ĉe la lumo de la luno trans la limon en tiun urbon. = Фернандо попросил меня пойти при свете луны через границу в тот город.

E5. Упражнения

Переведите.

• en multaj lokoj
• alia homo
• proksima stelo
• Iru en paco!
• Iru laŭ la bordo.
• Bruno eltrovis novan specon de meblo.
• insuloj en la maro
• la leĝo de la ĝangalo
• Paco, amikeco, frateco.
• Lingvistoj multe legas kaj skribas.
• rekta parolo
• Kiu ne laboras, tiu ne manĝas.
• Kiu kaptis la krokodilon?
• Mi vokis mian fraton por ludi pilkon.
• Diru al mi, kio estas via amiko, kaj mi diros, kio estas vi (M. Cervantes).
• Estu lumo!
• Ili ne scias, kion ili faras.
• Kaptu la momenton!
• Kiu multe parolas, ne multe faras.
• La tempo laboras por ni (W. Gladstone).
• Mi scias nur tion, ke mi scias nenion (Sokrato).
• Ne ĉiam diru tion, kion vi scias, sed ĉiam sciu, kion vi diras.
• Ne preterlasu vian feliĉon!
• Ni scias, kio estas ni, sed ni ne scias, kio ni povas esti (Ŝekspiro).
• Scio estas ilo, sed ne celo (L. N. Tolstoj).
• Se vi ne scias, kion fari, faru nenion.
• "Fratoj Karamazov" de F. M. Dostojevskij
• Kie estas la libro kaj la krajono?
• Mi konas neniun en tiu ĉi urbo.
• Mi metis la manon sur la tablon.
• Mi renkontis nek lin, nek lian fraton.
• Neniu povas scii la tutan veron pri tio.
• Ni devas scii nian lokon.
• Oni diras, ke la vero ĉiam venkas.
• Amiko de mia amiko estas mia amiko.
• Se mi petus lin, li dirus al mi la veron.
• Sur la bordo de la maro staris amaso da homoj.
• Aliaj domoj, aliaj homoj.
• Feliĉo leĝon ne konas.
• Pri kio amikoj sekretas, ili vian konsilon ne petas.
• en pluraj regionoj de la mondo

L3. Слова

Если вы учили французский или латынь, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• La ministro estas bona kaj afabla homo, sed sen propra opinio. = Министр — хороший и любезный человек, но без собственного мнения.
• bona gusto = хороший вкус
• La laca besto volas dormi. = Усталое животное хочет спать.
• sana korpo = здоровое тело
• fenestro kaj fera pordo = окно и железная дверь
• Trans la fenestro ni vidas parkon. = За окном мы видим парк.
• Oriente estas monto, okcidente estas kampoj. = На востоке гора, на западе поля.
• senti doloron = чувствовать боль
• Li perdis multe da sango kaj mortis. = Он потерял много крови и умер.
• Dum festoj sonas kantoj. = Во время праздников звучат песни.
• Sur la muro pendas foto de la filo de la poeto. = На стене висит фотография сына поэта.
• Prenu la telefonon kaj tenu ĝin forte. = Возьми телефон и держи его крепко.
• skribi sian nomon = написать своё имя
• Ni volas agi. = Мы хотим действовать.
• Ŝi amas belan kaj fortan atleton. = Она любит красивого и сильного атлета.
• porti belan veston = носить красивую одежду
• kuri kontraŭ forta vento = бежать против сильного ветра
• libera kiel vento = свободный как ветер
• Mi amas promeni sub grandaj arboj. = Я люблю гулять под большими деревьями.
• La mondon regas nafto. = Миром правит нефть.
• La poeto venis, vidis kaj venkis. = Поэт пришёл, увидел и победил.
• facila laboro = лёгкая работа
• lavi manojn = мыть руки
• Subite li levis la manon kaj demandis pri vivo sur Marso. = Вдруг он поднял руку и спросил о жизни на Марсе.
• Restis fumo. = Остался дым.
• krei utilajn regulojn = создавать полезные правила
• En bazaro oni vendas kaj aĉetas ĉion. = На рынке продают и покупают всё.

E6. Упражнения

Переведите.

• regi la situacion
• regi siajn emociojn
• "La amo al tri oranĝoj"
• Ne batu bestojn!
• Studentoj amas danci.
• facila lingvo
• sana besto
• perdi sian valoron
• doni nomon
• La belo savos la mondon.
• La mondon regas mono.
• Tio estas bona.
• Ĉiuj diris "Je via sano!".
• Ĉi tio restu inter ni!
• Ekster sia loko nenio estas bona (W. Whitman).
• Feliĉa estas tiu, kiu vivas per sia hobio (B. Shaw).
• Kaj la vivo estas bona, kaj vivi estas bone (V. V. Majakovskij).
• Kie estas sano, tie estas belo.
• Kion vi volas, tion vi povas.
• Kiu vivos, tiu vidos.
• La tempo venos — ni ĉion komprenos.
• Mi ne povas doni al vi tiom, kiom vi volas.
• Ne instruu min vivi! (I. Ilf kaj J. Petrov).
• Ni manĝas por vivi, sed ne vivas por manĝi (Kvintiliano).
• Oni ne povas vivi por ĉiuj, precipe por tiuj, kun kiuj oni ne volus vivi (J. W. Goethe).
• Scio estas forto. (F. Bacon).
• Se brulas nenio, fumo ne iras.
• Se vi volas esti feliĉa, estu feliĉa! (Kozjma Prutkov).
• Tia estas la vivo.
• "Patroj kaj filoj" de I. S. Turgenev
• Diru al mi vian nomon.
• Montru al ili vian novan veston.
• Kiam mi venos, diru al mi la veron.
• Mi volas diri al vi la veron.
• Venu kune kun la patro.
• Antaŭ la domo staras arbo.
• En sana korpo estas sana menso.
• Hazarde ŝi estis tie, kiam ili alvenis.
• La libro estas sur la tablo, kaj la krajono kuŝas sur la fenestro.
• La amo blindigas.
• La filo staras apud la patro.
• Se mi estus sana, mi estus feliĉa.
• Sur la fenestro kuŝas krajono kaj plumo.
• Kies gasto mi estas, ties feston mi festas.
• Kio estas bona por vi, estas bona por mi.
• Kiu venis post la manĝo, restas sen manĝo.
• Belaj rakontoj el trans la montoj.

L4. Слова, заимствованные из английского языка

Если вы учили английский, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• la lasta ŝtupo = последняя ступенька
• la sama direkto = то же направление
• simila ŝipo = похожий корабль
• Mi ofte ripozas en la ĝardeno. = Я часто отдыхаю в саду.
• Elekti bonan vorton estas nefacila tasko. = Выбрать хорошее слово — нелёгкая задача.
• sendi monon = посылать деньги
• gajni monon = выиграть деньги
• Multaj famaj astronomoj studas la Sunon. = Многие знаменитые астрономы изучают Солнце.
• Pesimistoj lernas silenti. = Пессимисты учатся молчать.
• helpi la ŝtatojn de Afriko = помогать государствам Африки
• serĉi la telefonon en la korto dum tuta horo = искать телефон во дворе в течение целого часа
• komputi la kostojn = считать расходы
• La strato kondukas al la urbocentro. = Улица ведёт к центру города.
• rilati al la spirita flanko serioze = относиться к духовной стороне серьёзно
• La dokumentoj rilatas al homaj rajtoj. = Документы относятся к правам человека.
• La libro estas en bona stato. = Книга в хорошем состоянии.
• Kun granda plezuro mi salutas vin en nia lando. = С большим удовольствием прветствую вас в нашей стране.
• varmaj landoj = тёплые страны
• miksi laboron kaj plezuron = смешивать работу и удовольствие
• provi movi la tablon = пытаться подвинуть стол
• freŝa aero = свежий воздух
• Ne forgesu danki la direktoron. = Не забудь поблагодарить директора.
• Dika libro falis en fajron. = Толстая книга упала в огонь.
• Aperis duboj. = Появились сомнения.
• Birdoj havas plumojn. = У птиц есть перья.
• rara birdo = редкая птица
• kombi harojn = причёсывать волосы
• La faraono ne dividis la ŝtaton inter siaj filoj. = Фараон не разделил государство между сыновьями.

E7. Упражнения

Переведите.

• freŝa fiŝo
• peti helpon
• Mi lernas kun Andreo en la sama grupo.
• Tempo estas mono.
• Mi ne scias, kiel danki vin.
• Mi forgesis lian familinomon.
• Ĉiu havas sian guston.
• Ili laboras kaj laboras, sed ili ne havas bonajn rezultojn.
• Kio nin ne interesas, tion ni tuj forgesas.
• Kiu havas orelojn, tiu aŭdu!
• Kiu ne ludas, tiu ne gajnas.
• Kiu serĉas, tiu trovas.
• La muroj havas orelojn.
• La vivo instruas nur tiujn, kiuj ĝin lernas (V. O. Kluĉevskij).
• Mi demandas vin pri la samo.
• Mi havas kutimon silenti pri tio, kion mi ne scias (Sofoklo).
• Mi neniel povas vin forgesi.
• Multe paroli kaj multe diri ne estas la samo (Sofoklo).
• Tempo estas mono (B. Franklin).
• Kiam li estis ĉe mi, li staris tutan horon apud la fenestro.
• La suno brilas.

G4. Словообразование

Суффиксы

Приведём 23 официальных суффикса (из 31).

• Суффикс -in- означает женский пол.
  • sinjorino = госпожа
• Суффикс -ist- означает "лицо определённой профессии, последователь учения".
  • muzikisto = музыкант
• Суффикс -ism- означает учение, направление.
  • modernismo = модернизм
• Суффикс -ebl- означает пригодность.
  • akceptebla laboro = приемлемая работа
• Суффикс -et- означает уменьшение, ослабление.
  • rozeto = розочка
• Суффикс -eg- означает увеличение, усиление.
  • varmega glaso = горячий стакан
• Суффикс -ig- означает "делать каким-либо".
  • simpligi = упрощать
• Суффикс -iĝ- означает "делаться каким-либо".
  • entuziasmiĝi = воодушевиться
• Суффикс -em- означает склонность к чему-либо.
  • laborema studento = трудолюбивый студент
• Суффикс -ind- означает "достойный определённого отношения".
  • admirinda = восхитительный
• Суффикс -aĵ- означает предмет с определённым качеством.
  • novaĵo = новость
• Суффикс -ej- означает место, помещение.
  • lernejo = школа
• Суффикс -ec- означает свойство, качество.
  • simpleco = простота
• Суффикс -ul- означает "лицо, обладающее данным качеством".
  • simplulo = простак
• Суффикс -id- означает "потомок, детёныш".
  • birdido = птенец
• Суффикс -an- означает "член коллектива, житель города, страны; последователь учения".
  • familiano = член семьи
• Суффикс -estr- означает "начальник".
  • familiestro = глава семьи
• Суффикс -ad- означает длительное действие, процесс.
  • gluado = склеивание
• Суффикс -ar- означает совокупность.
  • vortaro = словарь
• Суффикс -il- означает орудие.
  • komputilo = компьютер
• Суффикс -er- означает частицу.
  • fajrero = искра
• Суффикс -aĉ- означает пренебрежительность.
  • libraĉo = книжонка
• Суффикс -uj- означает вместилище.
  • paperujo = папка для бумаг

Суффиксы, служебные слова и т. д. можно использовать в качестве корней.

• eble = возможно
• ejo = помещение
• ina = женский

Приставки

Приведём 8 из 10 официальных приставок.

• Приставка re- означает обратное или повторное действие.
  • resendi = отсылать обратно
• Приставка dis- означает разъединение.
  • dissendi = разослать, рассылать
• Приставка eks- означает "бывший".
  • eksministro = бывший министр
• Приставка pra- соответствует русской приставке "пра-".
  • prahistorio = праистория
• Приставка mis- означает неверное, ошибочное действие.
  • misinformi = дезинформировать
• Приставка mal- означает прямую противоположность.
  • mallonga = короткий
• Приставка ek- означает начало или мгновенность действия.
  • ekflami = вспыхнуть
• Приставка ge- означает лиц обоих полов.
  • gesinjoroj = дамы и господа

E8. Упражнения

Переведите.

• Vegetaranoj ne manĝas viandon.
• La ministro inspektas specialajn lernejojn.
• Laŭ profesio ŝi estas bibliotekisto.
• Estas malfacile diri, kiam la libro aperos.
• La dekstra mano ne scias, kion faras la maldekstra.
• De kie vi venas, tien vi revenas.
• En la bona malnova tempo.
• Espero estas bona matenmanĝo, sed malbona vespermanĝo (F. Bacon).
• Estas nenio sekreta, kio ne fariĝos malsekreta.
• Kiu ne iras antaŭen, iras malantaŭen (V. G. Belinskij).
• La apetito venas dum manĝado (F. Rabelais).
• La homo indas tiom da homoj, kiom da lingvoj li konas.
• La maro kunigas la regionojn, kiujn ĝi disigas (A. Pope).
• La vesto, kiun vi ne havas, vin ne varmigas.
• Malbonaj libroj povas malbonigi nin same, kiel malbonaj kamaradoj (H. Fielding).
• Ne malfermu pordon, kiun vi ne povas fermi!
• Neniam aŭskultu tiujn, kiuj parolas malbone pri aliaj kaj bone pri vi (L. N. Tolstoj).
• Neniu povas esti ĉioscia, nek ĉiopova (Vergilio).
• Ofte rideto helpas al peto.
• Oni parolas ĉiam malbone, kiam oni havas nenion por diri (Voltero).
• Pro multo da arboj li arbaron ne vidas.
• Tiom valoras la aĵo, por kiom ĝi povas esti vendota.
• Vivu kun la homoj tiel, ke viaj amikoj ne fariĝu malamikoj, sed ke malamikoj fariĝu amikoj (Pitagoro).
• "Alico en mirlando" de L. Carroll
• "En okcidento nenio nova" de E. M. Remarque
• Rakontu al mi vian malfeliĉon, ĉar eble mi povos helpi al vi.
• Kiam vi ekparolis, ni atendis aŭdi ion novan.
• Li estas tiel dika, ke li ne povas trairi tra nia mallarĝa pordo.
• Li rakontis al mi historion tute nekredeblan.
• Ni facile forgesas ĉion, kio nin ne interesas.
• Vi faris grandegan laboron.
• Mallarĝa vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo.
• Malfeliĉo ofte kunigas la homojn, kaj feliĉo ofte disigas ilin.
• Ne ĉiu kreskaĵo estas manĝebla.

L5. Слова

Если вы учили английский, французский или латынь, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• Mi memoras longan historion. = Я помню длинную историю.
• komunikado inter diversaj gravaj partoj de la sistemo = сообщение между различными важными частями системы
• La terure sola poeto etendis la manon al libro. = Ужасно одинокий поэт протянул руку к книге.
• Fine mi atingis la profundan lagon. = Наконец я добрался до глубокого озера.
• sufiĉe pura angulo = достаточно чистый угол
• Okazis miraklo. = Произошло чудо.
• La arto estas eterna. = Искусство вечно.
• arda kaj fervora aspiro al justa ordo = пылкое и страстное стремление к справедливому порядку
• komuna opinio = общее мнение
• Astronomo akiris modestan teleskopon por observi Marson. = Астроном приобрёл скромный телескоп, чтобы наблюдать Марс.
• La ĝenerala impreso pri la inaŭguro de la aŭtuna ekspozicio estis negativa. = Общее впечатление от торжественного открытия осенней экспозиции было отрицательным.
• Elizabeto admiras la koloron kaj odoron de la rozoj. = Елизавета восхищается цветом и запахом роз.
• Umberto estas atenta kaj diligenta studento. = Умберто — внимательный и прилежный студент.
• la interna kaŭzo de aflikto kaj sufero = внутренняя причина огорчения и страдания
• Justeco signifas egalecon de kondiĉoj. = Справедливость означает равенство условий.
• inventi biciklon = изобретать велосипед
• La polico konfirmis la permeson organizi societojn de inventistoj. = Полиция подтвердила разрешение организовывать общества изобретателей.
• Imagu, ke la honora profesoro konsentos akcepti la inviton. = Вообразите, что почётный профессор согласится принять приглашение.
• Certe, edukado per la klasika literaturo estas necesa. = Конечно, воспитание классической литературой необходимо.
• Romeo intencas atesti kontraŭ la direktoro. = Ромео намерен свидетельствовать против директора.
• La studento estas kontenta pri sia nova telefono. = Студент доволен своим новым телефоном.
• preferi simplajn klarajn rimedojn = предпочитать простые ясные средства
• abunda kolekto da bilardgloboj = богатая коллекция бильярдных шаров
• Notoj servas al klarigado kaj komparado de la tekstoj. = Примечания служат для пояснения и сравнения текстов.
• Romeo konscie promesis respondi sincere kaj trankvile. = Ромео сознательно обещал отвечать искренне и спокойно.
• evidenta signo = очевидный знак
• La komisiono preparis mallongan komunikaĵon. = Комиссия подготовила краткое сообщение.
• En la klason penetras stranga sonoro. = В класс проникает странный звон.
• Antaŭ la karavano etendiĝas vasta dezerto. = Перед караваном простирается обширная пустыня.

E9. Упражнения

Переведите.

• Ŝi kombas siajn longajn harojn.
• Petu permeson de la direktoro.
• Talento faras miraklojn.
• Aŭskultu gravan komunikaĵon!
• El tiu historio mi faris gravan por mi konkludon.
• Kutime matematikistoj preferas muzikon al poezio.
• La faraono terure enuis.
• La teamo terure laciĝis.
• longa koridoro kun multe da pordoj
• dum longa paŭzo
• Ni iris laŭ longa strato.
• sur longaj tabloj
• Mi memoras nek la adreson, nek la telefonon.
• Mi ne memoras, kion vi tiam diris.
• tute sola maljunulo
• Aldona permeso ne necesas.
• Aĉetadu ne tion, kio estas utila, sed tion, kio estas necesa (Seneko).
• Estas necese multe lerni por kompreni, ke vi scias malmulte (M. Montaigne).
• Kiom da demandoj, tiom da respondoj.
• Ne al ĉia demando necesas respondo (Publius Syrus).
• Ne sole per pano vivas la homo.
• Neniam malfeliĉo venas sola.
• Se vi ekmanĝis — finmanĝu, se vi ekparolis — finparolu!
• Silento estas konsento.
• Sonorado al li venas, sed de kie — li ne komprenas.
• Diru al la patro, ke mi estas diligenta.
• Kial vi ne respondas al mi?
• Kio okazis al vi?
• Li diras, ke mi estas atenta.
• Li petas, ke mi estu atenta.
• Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne.
• Vi devas obei miajn ordonojn.
• Bonaj infanoj lernas diligente.
• La tablo devas stari en angulo.

L6. Слова

Если вы учили английский или французский, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• loĝi en aparta ĉambro = жить в отдельной комнате
• La leciono komenciĝas. = Урок начинается.
• deziri sukceson = пожелать успеха
• Post la agrabla vojaĝo la turistoj aspektis lacaj, sed kontentaj kaj gajaj. = После приятного путешествия туристы выглядели усталыми, но довольными и весёлыми.
• ĉesi batali = перестать бороться
• decidi viziti la vilaĝon = решить посетить деревню
• Ordinara membro de la socio neniam okupos tiun oficon. = Обыкновенный член общества никогда не займёт эту должность.
• ordinara miraklo = обыкновенное чудо
• Por desegni riveron uzu bluan krajonon. = Чтобы нарисовать реку, используй синий карандаш.
• La senco estas ĝusta. = Смысл верен.
• Saĝaj sciencistoj kalkulis la aĝon de tiu stelo. = Умные учёные вычислили возраст этой звезды.
• Mi ŝanĝis mian opinion. = Я изменил своё мнение.
• Turnu la paĝon! = Переверните страницу!
• kruela batalo = жестокая битва
• Estas granda ĝojo por mi ricevi de vi leteron kaj donacon. = Для меня большая радость получить от вас письмо и подарок.
• Li kriis pro ĝojo, kiam ŝi pardonis lin. = Он кричал от радости, когда она его простила.
• konstrui domon = строить дом
• rigardi en ĉiujn flankojn = смотреть во все стороны
• aparteni al riĉaj advokatoj = принадлежать богатым адвокатам
• La honesta advokato meritas dankon kaj estimon. = Честный адвокат заслуживает благодарности и уважения.
• Lingvoj evoluas. = Языки развиваются.
• fiksi la atenton sur la letero = зафиксировать внимание на письме
• La studento rimarkis danĝeron kaj rapide kovris la leteron per kajero. = Студент заметил опасность и быстро накрыл письмо тетрадью.
• gvidi turistojn tra la muzeo = вести туристов по музею

E10. Упражнения

Переведите.

• Kapitanojn gvidas kompasoj kaj mapoj.
• peti pardonon
• Skribu novan leteron.
• Studentoj ricevas stipendion.
• Mi ankoraŭ ne ricevis respondon.
• Estimu nian laboron!
• La libro apartenas al biblioteko.
• Ĉio ĉi estus ridinda, se ne estus tiel malgaja (M. J. Lermontov).
• Estas malfacile kapti nigran katon en malluma ĉambro, precipe kiam ĝi tie ne estas (Konfucio).
• Kio estas al vi malagrabla, tion ne faru al aliaj.
• Kiu ne ĝojigas per sia alveno, ĝojigas per sia foriro.
• Kiu ne petas, tiu ne ricevas.
• Kritiki estas tre facile.
• Neniu komenco estas facila.
• Ni komencas ami tion, kion ni havas, nur kiam ni ĝin perdas.
• Prefere malĝoja fino, ol malĝojo sen fino.
• Saĝo estas antaŭvido (Terenco).
• Li venu, kaj mi pardonos al li.
• Li loĝas ekster la urbo.
• Ŝi devigis la filinon manĝi en la kuirejo kaj laboradi senĉese.
• Vi parolas sensencaĵon, mia amiko.
• Vi okupas mian lokon.
• De la patro mi ricevis libron, kaj de la frato mi ricevis plumon.
• La domo apartenas al li.
• La patro ne legas libron, sed li skribas leteron.
• La kanto de la birdoj estas agrabla.
• Ne skribu al mi tiajn longajn leterojn.
• Ne rigardu min tiel!
• Sur lia vizaĝo mi vidis ĝojan rideton.

G5. Числительные

Количественные числительные

• nul = 0
• unu = 1
• du = 2
• tri = 3
• kvar = 4
• kvin = 5
• ses = 6
• sep = 7
• ok = 8
• naŭ = 9
• dek = 10
• cent = 100
• mil = 1000

Словообразование с корнями числительных

• tria = третий
• trio = тройка
• trie = в-третьих

• Суффикс -obl- означает "увеличенный в определённое число раз".
  • triobla = тройной
  • trioble = втрое, трижды
• Суффикс -op- образует собирательные числительные.
  • triopo = трое
  • triope = втроём
• Суффикс -on- образует дробные числительные.
  • triono = треть

E11. Упражнения

Переведите.

• Ses plus tri estas naŭ.
• Sep plus unu estas ok.
• Duoble du estas kvar.
• Kvinoble kvin estas dudek kvin.
• Plena angulo egalas al tricent sesdek gradoj.
• Dek ses multiplikite per dek ses estas ducent kvindek ses.
• Tio estas certa, kiel duoble du estas kvar.
• Kiom da triliteraj vortoj vi scias?

L7. Слова

Если вы учили английский, немецкий или французский язык, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• La kapabla studento ripetis la precizan difinon de konsumado. = Способный студент повторил точное определение потребления.
• Efektive, tri minutoj pasis rapide. = Действительно, три минуты прошли быстро.
• Ekzistas kuraĝaj ĵurnaloj. = Существуют смелые газеты.
• La aŭtoro de la romano "Milito kaj paco" estas Lev Nikolajeviĉ Tolstoj. = Автором романа "Война и мир" является Лев Николаевич Толстой.
• En nia distrikto militistoj instalis radiostacion. = В нашем районе военные установили радиостанцию.
• La ĉarma skiistino havas en la sako fotilon. = У милой лыжницы в сумке фотоаппарат.
• La revuo prezentas amuzajn modernajn versojn pri nobla flamo de pasio. = Журнал представляет забавные современные стихи о благородном пламени страсти.
• La hispana branĉo de la familio Habsburg obstine rifuzas subskribi la traktaton. = Испанская ветвь семьи Габсбургов упрямо отказывается подписываь договор.
• Dum halto en la naturo filozofoj konversaciis pri komplikaj aferoj. = Во время остановки на природе философы беседовали о сложных материях.
• La aŭtoritatoj aranĝis karnavalon sur la ĉefa avenuo, sed la publiko dancis kaj amuziĝis ĉe la oceano. = Власти устроили карнавал на главном проспекте, но публика танцевала и развлекалась у океана.
• internacia korespondado = международная переписка
• klara ekzemplo pri kvalito kaj kvanto = ясный пример о качестве и количестве

E12. Упражнения

Переведите.

• Du militas — tria profitas.
• Mia kolego inventis efektivan metodon.
• Tio ne estas via afero.
• La tempo pasas rapide.
• Ni transiru al la afero!
• Diru la precizan lokon kaj tempon por nia renkonto.
• Tio estas alia afero.

G6. Служебные слова, причастия и деепричастия

Служебные слова и непроизводные наречия

Имеется вопросительная частица "ĉu".

• Ĉu vi estas studento? = Вы студент?
• Ĉu esti aŭ ne esti? = Быть или не быть?
• Mi ne kontrolis, ĉu li estas tajloro. = Я не проверял, портной ли он.

• jes = да
• ne = нет, не
• jam = уже
• ankoraŭ = ещё
• ĵus = только что
• nun = теперь
• tuj = тотчас
• hieraŭ = вчера
• hodiaŭ = сегодня
• morgaŭ = завтра
• baldaŭ = скоро
• ankaŭ = тоже
• eĉ = даже
• nur = только
• preskaŭ = почти
• tre = очень
• tro = слишком
• ja = ведь
• mem = сам
• ambaŭ = оба
• for = прочь
• jen = вот
• plu = дальше, больше
• do = итак
• tamen = однако

Степени сравнения

Сравнительная степень образуется с помощью частицы pli, превосходная — plej.

• pli simpla vorto = более простое слово
• Tiu ĉi studento estas pli kapabla ol tiu studento. = Этот студент более способный, чем тот студент.
• la plej bona en la mondo = лучший в мире
• Respondu pli simple! = Отвечай проще!
• plej simple = проще всего
• malpli interesa = менее интересный

С частицей pli употребляются следующие союзы.

• ol = чем
• ju... des = чем... тем

• Tiu ĉi loko estas pli bona, ol la alia. = Это место лучше, чем другая.

Причастия и деепричастия

Суффиксы причастий и деепричастий действительного и страдательного залога:

• -int-, -it- — прошедшее время,
• -ant-, -at- — настоящее время,
• -ont-, -ot- — будущее время.

• profesoro, vizitinta nian urbon = профессор, посетивший наш город
• profesoro, vizitanta nian urbon = профессор, посещающий наш город
• profesoro, vizitonta nian urbon = профессор, который посетит наш город
• universitato, vizitita de ministro = университет, посещённый министром
• universitato, vizitata de ministro = университет, посещаемый министром
• universitato, vizitota de ministro = университет, который министр посетит
• vizitinto = тот, кто посетил
• vizitanto = тот, кто посещает = посетитель
• vizitonto = тот, кто посетит
• vizitito = тот, кого посетили
• vizitato = тот, кого посещают
• vizitoto = тот, кого посетят
• vizitinte = посетив
• vizitante = посещая
• vizitonte = когда посетит
• Vizitite, li malaperis. = После того, когда его посетили, он исчез.
• Vizitate, li laboris. = Когда его посещали, он работал.
• Vizitote, li malaperis. = Когда его вот-вот собирались посетить, он исчез.

E13. Упражнения

Переведите.

• Ĉu vi kalkulas per fingroj?
• Estas necese kontroli tiun fakton, antaŭ ol decidi.
• Ĉiun demandu, sed mem al vi komandu!
• foresti pro malsano
• kaj tiel plu
• Tio estas tro!
• Milionulo aĉetis portreton, pentritan de Frans Hals.
• Ĉu vi memoras min?
• Ĉu vi povas sincere estimi la direktoron?
• nur post relative longa tempo
• La studento legis nur parton de la libro.
• Sciencistoj komencis tre gravan esploron.
• Via rakonto estas tro longa, necesas iom mallongigi ĝin.
• Kiu ne memoras la pasintecon, tiu ne havas estontecon.
• Kun ligitaj manoj oni ne povas ludi pilkon.
• La lernantoj estimas la instruistinon pro ŝia justeco.
• Ankoraŭ neniu plaĉis al ĉiu.
• Apenaŭ lin portas la piedoj.
• Ĉio ĉi jam estis.
• Ĉu esti aŭ ne esti? (Ŝekspiro).
• Ĉu vi scias, kiom da vortoj estas necese lerni por la leciono?
• Dirite — farite.
• Duona amiko estas ankaŭ duona malamiko.
• Eĉ el sub la tero aperas la vero.
• Estas al mi tre agrable, ke mi havas nun okazon saluti vin.
• Fiŝo scias pri naĝo ankaŭ sen via saĝo.
• Foresto de novaĵoj estas bona novaĵo.
• Inter du malbonoj necesas elekti la malplej grandan (Aristotelo).
• Ju pli oni havas, des pli oni volas havi.
• Kio kostas malmulte, estas estimata ankoraŭ pli malmulte (M. Cervantes).
• Kiu diras "a", tiu diru ankaŭ "b".
• Kiu scipovas paroli, scias ankaŭ, kiam necesas paroli (Plutarĥo).
• La homo estas des pli feliĉa, ju malpli da bezonoj li havas.
• Li ne estas el la plej grandaj saĝuloj.
• Multe komencite, malmulte plenumite.
• Ne havante, oni petas; ricevinte, forĵetas.
• Ne konante la profundon, ne iru en la riveron.
• Nenio fariĝas tuj.
• Pli bone malmulte, ol neniom.
• Se vi ne volas, ke malamiko eksciu vian sekreton, ne malkovru ĝin eĉ al amiko (Kabus).
• Silentu aŭ diru ion, kio estas pli bona, ol silentado.
• Tion, kion la homo faras al si mem, eĉ malamiko al malamiko ne povas fari.
• "Serĉante perditan tempon" de M. Proust
• Estas bone uzadi la vorton "je" kiel eble pli malofte.
• Kiam mi finos mian laboron, mi serĉos mian horloĝon, sed mi timas, ke mi ĝin jam ne trovos.
• Kiam via domo estis konstruata, mia domo estis jam longe konstruita.
• Kiam Arno kaj lia patro al la lernejo alvenis, la lecionoj estis jam komenciĝintaj.
• Li donis al mi monon, sed mi ĝin tuj redonis al li.
• Li estas bona parolanto.
• Mi kredeble ne povos veni al vi hodiaŭ, ĉar mi pensas, ke mi mem havos hodiaŭ gastojn.
• Mi foriras, sed atendu min, ĉar mi baldaŭ revenos.
• Mi ne farus la eraron, se li estus dirinta al mi la veron.
• Mi ne scias la lingvon hispanan, sed per helpo de vortaro hispana-germana mi tamen komprenis iom vian leteron.
• Ni renkontos morgaŭ en la sama loko.
• Ni ĉiuj kunvenis, por priparoli tre gravan aferon.
• Via parolo estas tute nekomprenebla, kaj viaj leteroj estas ĉiam skribitaj tute nelegeble.
• Skribu nur unu vorton.
• Venu al mi hodiaŭ vespere.
• Vortoj kunmetitaj estas kreataj per simpla kunligado de vortoj; oni prenas ordinare la purajn radikojn, sed, se la bonsoneco aŭ la klareco postulas, oni povas ankaŭ preni la tutan vorton.
• Du homoj povas pli multe fari, ol unu.
• Promenante sur la strato, mi falis.
• Fluanta akvo estas pli pura, ol akvo staranta senmove.
• Ĉu li donis al vi jesan respondon aŭ nean?
• Ĉu vi diros al mi la veron?
• Ĉu vi scias, kion L. N. Tolstoj skribis pri feliĉaj familioj?
• Ĉu vi jam trovis vian horloĝon?
• Ĉu vi jam akiris ĉion necesan?
• Hieraŭ li diris al mi la veron.
• Hieraŭ mi spektis amuzan filmon.
• Plejparte la rakontoj jam aperis en aliaj libroj.
• Ĉiuj prepozicioj per si mem postulas ĉiam nur la nominativon.
• Kvankam vi estas riĉa, mi dubas, ĉu vi estas feliĉa.
• La tempo pasinta jam neniam revenos; la tempon venontan neniu ankoraŭ konas.
• La nokto estis tiel malluma, ke mi nenion povis vidi eĉ antaŭ mia nazo.
• La fenestro longe estis nefermita; mi ĝin fermis, sed mia frato tuj ĝin denove malfermis.
• La artikolo "la" estas uzata tiam, kiam ni parolas pri personoj aŭ objektoj konataj.
• La aĉetitaj pomoj estas acidaj.
• La falinta homo ne povis sin levi.
• La sufikso "um" ne havas difinitan signifon, kaj tial la (tre malmultajn) vortojn kun "um" oni devas lerni, kiel simplajn vortojn.
• Se li scius, ke mi estas tie ĉi, li tuj venus al mi.
• Se li jam venis, petu lin al mi.
• Se vi scius, kiu li estas, vi lin pli estimus.

L8. Слова, заимствованные из немецкого языка

Если вы учили немецкий, то можете пропустить этот раздел и перейти к следующему.

• En unu jaro estas 365 aŭ 366 tagoj. = В году 365 или 366 дней.
• En jaro estas 12 monatoj: januaro, februaro, marto, aprilo, majo, junio, julio, aŭgusto, septembro, oktobro, novembro kaj decembro. = В году 12 месяцев: январь, февраль, март, апрель, май, июнь, июль, август, сентябрь, октябрь, ноябрь и декабрь.
• Ni ŝatas havi feriojn somere, kiam la vetero estas bona. = Нам нравится иметь отпуск летом, когда погода хорошая.
• Ŝajnas, ke la vintro daŭras pli longe, ol la somero. = Кажется, что зима длится дольше, чем лето.
• Hela koverto ne taŭgas. = Светлый конверт не годится.
• Vi vekis min tro frue. = Ты разбудил меня слишком рано.
• Ni volas flugi hejmen. = Мы хотим полететь домой.
• verko de juna poeto = сочинение молодого поэта
• rekta linio tra du punktoj = прямая линия через две точки
• Sata homo trinkas multe da akvo. = Сытый человек пьёт много воды.
• La knabo bedaŭras pri tiu ŝerco. = Мальчик сожалеет о той шутке.
• Mi gratulas vin okaze de la naskiĝtago. = Поздравляю вас с днём рождения.
• En la galerio estas multe da bildoj. = В галерее много картин.
• Kiu el la fako de fremdaj lingvoj zorgas pri malaperantaj lingvoj? = Кто из отдела иностранных языков заботится об исчезающих языках?
• La unua torpedo ne trafis la celon. = Первая торпеда не попала в цель.
• Firmao havas deficiton, se la elspezoj estas pli grandaj ol la enspezoj. = У фирмы дефицит, если расходы больше доходов.

E14. Упражнения

Переведите.

• La romanon "La portreto de Dorian Gray" verkis Oscar Wilde.
• antaŭ kelkaj jaroj
• Kiom da jaroj la knabo havas?
• Ĉiuj ĉi bildoj apartenis iam al unu familio.
• La nokto ŝajnis tre longa.
• La pasintan jaron mi vizitis Berlinon.
• Ne ĉiuj ŝatas la humuron de Woody Allen.
• Vintre tagoj estas mallongaj kaj noktoj estas longaj.
• Amikojn unuigas malamikoj.
• Ankaŭ morgaŭ estos tago.
• Cent amikoj estas malmulte, unu malamiko estas multe.
• En bona manĝujo eĉ la manĝaĵo ŝajnas pli bona.
• En ĉiu ŝerco oni devas serĉi eron da vero.
• Hodiaŭ estas la kvara de oktobro.
• Kiu pli frue venas, pli bonan lokon prenas.
• La plej perdita el ĉiuj tagoj estas tiu, kiam ni ne ridis (S. Chamfort).
• La sata la malsatan ne komprenas.
• La vespero montros, kia estis la tago.
• Lerni neniam estas malfrue.
• Lernu juna, por esti saĝa maljuna.
• Nekredeblaj aferoj okazas preskaŭ ĉiutage.
• Pli bone malfrue, ol neniam (Titus Livius).
• Se vi trinkas vinon, pensu pri sekvoj (Firdousi).
• Tra unu orelo eniras, tra la alia eliras.
• Unu malsaĝulo povas fari tiel multe da demandoj, ke ilin ne povos respondi dek saĝeguloj.
• Unu saĝo estas bona, du estas pli bonaj.
• "Suferoj de la juna Werther" de J. W. Goethe
• Rakontu al mia juna amiko belan historion.
• Kiam mi venis al li, li dormis; sed mi lin vekis.
• Ŝi ĉiam volis elekti la plej taŭgan vorton.
• Tiu ĉi libro havas sesdek paĝojn; tial, se mi legos en ĉiu tago po dek kvin paĝoj, mi finos la tutan libron en kvar tagoj.
• Tiu ĉi grava tago restos por mi ĉiam memorinda.
• Multaj birdoj flugas aŭtune en pli varmajn landojn.
• En ĉiu lingvo estas multe da fremdvortoj.
• En malbona vetero oni povas facile malvarmumi.
• En unu tago venis al ŝi malriĉa virino, kiu petis ŝin, ke ŝi donu al ŝi trinki.
• La pli juna filino, kiu estis la plena portreto de sia patro laŭ sia boneco kaj honesteco, estis krom tio unu el la plej belaj knabinoj, kiujn oni povis trovi.
• Ŝi elspezis grandan parton de sia mono por libroj.
• Ŝi diris: "Laborenspezo estas por mi certe afero tre grava".

L9. Слова

• Kiel fartas via edzo? = Как поживает ваш муж?
• Vi nepre devas pagi antaŭ ol veturi. = Вы непременно должны заплатить, прежде чем поехать.
• Prelegoj de la sperta kuracisto okazas unu fojon en jaro. = Лекции опытного врача проходят один раз в год.
• La estro estas ĉiam prava. = Начальник всегда прав.
• La verkisto, klopodanta presi sian romanon, jam prunteprenis milionon. = Писатель, старающийся напечатать свой роман, уже взял взаймы миллион.
• La fraŭloj mendis tri mezajn picojn kaj sidas nun antaŭ la televidilo. = Холостяки заказали три средние пиццы и сидят теперь перед телевизором.
• Lerte manovrante, la fraŭlino eliris el la dancejo. = Ловко маневрируя, девушка вышла из танцевального зала.

E15. Упражнения

Переведите.

• iri al kuracisto
• Turistoj sidas sub palmoj.
• Kia edzino, tia edzo.
• La tempo estas la plej bona kuracisto (Menandro).
• Saĝulo iufoje ŝanĝas sian opinion, malsaĝulo — neniam.
• Se vi laboras sidante, ripozu starante.
• Mi veturis du tagojn kaj unu nokton.
• En la ĉambro sidis nur kelke da homoj.
• La gastoj jam delonge forveturis.

L10. Слова

Слова этого раздела узнаваемы без предварительного изучения.

• En la klaso estas elektraj lampoj. = В классе электрические лампы.
• La vestiblo kaj sceno estas koŝmaraj. = Вестибюль и сцена кошмарны.
• En la trietaĝa meblomagazeno estas tri kasoj. = В трёхэтажном мебельном магазине три кассы.
• La diablo estas en la detaloj. = Дьявол в деталях.
• La ĵurio diskutas la debuton de la klaŭnoj en nia cirko. = Жюри обсуждает дебют клоунов в нашем цирке.
• Serioza konkuranto de nia firmao havis ŝancon. = У серьёзного конкурента нашей фирмы был шанс.
• Filatelistoj klasifikas poŝtmarkojn laŭ temoj. = Филателисты сортируют почтовые марки по темам.
• La gazeto "Epoko" raportas pri balo en stila salono. = Газета "Эпоха" сообщает о бале в стильном зале.
• Sur la placo marŝas soldatoj kun flagoj de stranga formo. = На площади маршируют солдаты с флагами странной формы.
• Asocioj de tenisistoj disputas pri la rolo de sporto en kulturo. = Ассоциации теннисистов спорят о роли спорта в культуре.
• La dato sur la afiŝo de koncerto de ĥora muziko estas la tria de majo. = Дата на афише концерта хоровой музыки — третье мая.
• la bazo de la lingvo = основы языка
• Aviado de la diktatora reĝimo atakas. = Авиация диктаторского режима атакует.
• heroa karaktero = героический характер
• Ekzistas du manieroj fari poŝtkarton kun surprizo. = Существуют два способа изготовления почтовой открытки с сюрпризом.
• romanco de fama komponisto = романс знаменитого композитора
• ilustrita libro = иллюстрированная книга
• kosma ilustraĵo kun la Luno sur la fono = космическая иллюстрация с Луной на фоне
• rendevuo kun blonda atleto en plaĝa restoracio = свидание с белокурым атлетом в пляжном ресторане

E16. Упражнения

Переведите.

• elektra lumo
• Uzu elektrajn lampojn.
• La aktoro vestas sin laŭ la lasta modo.
• En mia kolekto estas bildoj de plej diversaj stiloj.
• Kiun daton ni havas hodiaŭ?
• La diablo ne estas tiel timiga, kiel oni lin pentraĉas.
• Ni ankoraŭ batalos, diablo prenu! (I. S. Turgenev).
• Por bonaj aktoroj ne estas malbonaj roloj (F. Schiller).
• "Heroo de nia tempo" de M. J. Lermontov
• La pli maljuna filino estis tiel simila al la patrino per sia karaktero kaj vizaĝo, ke ĉiu, kiu ŝin vidis, povis pensi, ke li vidas la patrinon; ili ambaŭ estis tiel malagrablaj, ke oni ne povis vivi kun ili.

Использованная литература

• L. L. Zamenhof. Ekzercaro de la lingvo internacia "Esperanto".
• Б. Г. Колкер. Учебник языка эсперанто. Основной курс.

Курс составили Анна и Мати Пентус.
Сентябрь 2008 г., март 2013 г.
https://fervo.ru/mr/glew.htm